Anne Elsen, 19 okt. 2018

We leven in een technische, goed georganiseerde maatschappij met steeds meer beeldschermen en steeds minder natuur om ons heen, waarin we het druk hebben met…  Ja, met wat eigenlijk? Ik  merk dat ik de neiging heb om van de ene activiteit naar de andere over te gaan, zonder even stil te staan. Er is zoveel te doen. Er zijn zoveel doelen te bereiken. Steeds weer iets anders. Het is nooit klaar. Ik heb een rupsje nooit genoeg in mij. Ik verlies als ik niet oppas het contact met wat er toe doet. Wat nep is en wat echt. Hoe herstellen we de verbinding met wat er toe doet? Een van de manieren om dat te doen is door tussentijd te creëren en benutten door ons weer open te stellen voor de werkelijkheid zoals die is in al zijn weerbarstigheid en met al zijn mogelijkheden.

Wat is tussentijd en wat levert het op? Het begrip tussentijd of Kairos-moment, werd van de klassieke oudheid tot aan het eind van de 16e eeuw verbeeld door de mythische god Kairos. Filosofe Joke Hermsen schrijft: “Kairos was de tijd die ertoe deed, de tijd die kansen bood of voor een doorbraak wist te zorgen. Hij vertegenwoordigde al die bevlogen momenten van schoonheid, inzicht en daadkracht die het leven bijzonder maken. Eigenlijk was Kairos een strategie om los te komen van die andere Griekse god van de tijd, Chronos geheten, die de uren telt en onverstoorbaar wegtikt en daarmee orde en structuur in de wereld aanbrengt, maar ons ook het patroon van de eeuwige herhaling van hetzelfde oplegt. Waar Chronos staat voor continuïteit, betekent Kairos juist een tijdelijke onderbreking daarvan. Tijdens dat interval vergeten we als het ware de kloktijd en komen we in een andere tijdervaring terecht, die recht doet aan steeds veranderende omstandigheden en die daarom ook onverwachte inzichten voor ons in petto heeft. We worden niet langer opgejaagd door Chronos, maar er opent zich een dimensie van tijd die niet alleen weldadiger, want voller en ruimer aanvoelt, maar ons ook nieuwe mogelijkheden voor ogen tovert. Het gaat om het bewaken van het evenwicht tussen beide tijden.“

Er opent zich een dimensie van tijd die niet alleen weldadiger, want voller en ruimer aanvoelt, maar ons ook nieuwe mogelijkheden voor ogen tovert.

De herfst is een mooie tijd om jezelf meer tussentijd te gunnen. Het gaat in de herfst over een combinatie van kracht en inkeer in jezelf. In de natuur manifesteert zich dat bijvoorbeeld door de verandering van de bloesem van een plant in de samengebalde groeikracht in het zaad voor een nieuwe plant. Het is de tijd om de balans op te maken en na te denken over wat zich in de afgelopen periode heeft afgespeeld en daar lessen uit te trekken. Routinematige zaken vragen veel energie en onderhoud. Tegelijkertijd is het verleidelijk je te laten meeslepen door een roes van opwinding. Dat vraagt om geduld en het uithouden van frustratie. Door afstand te nemen en boven de gebeurtenissen te gaan staan, kun je ze beter waarnemen. Uit deze zelfreflectie volgt zelfkennis die je krachtiger maakt. Je landt dieper in jezelf.

De herfst is een mooie tijd om jezelf meer tussentijd te gunnen. Het gaat in de herfst over een combinatie van kracht en inkeer in jezelf.

Het mooiste vind ik het als ik Kairos momentjes weet te integreren in het dagelijks leven, tussen alle activiteiten door. Dan is de kans groter dat het ook een positief effect heeft op mijn activiteiten in de kloktijd. Zo beoefen ik dagelijks Chi Kung, een Chinese bewegingsvorm, waarbij ik met aandacht langzame bewegingen maak die me helpen om te zakken in mijn lichaam, het midden te vinden en de verbindingen te herstellen en daardoor kracht te herwinnen. Ik vergeet dan de kloktijd. Doordat ik dat doe merk ik dat ik ook gedurende de dag steeds vaker lichamelijk en geestelijk aanwezig kan zijn. Kloktijd en tussentijd vallen dan samen. Hoe sneller de opeenvolging van info en activiteiten hoe moeilijker dat is. Voor mij is het reizen in de trein een ideale manier om even uit de kloktijd te stappen. Verder zorg ik voor voldoende ruimte in mijn indeling van de week. Zo is de woensdag een doordeweekse dag waarop ik me zo min mogelijk door de kloktijd wil laten leiden. Verder ben ik bezig met het ont spullen van mijn huis, een activiteit waarbij voor mij de kloktijd stilstaat.

Ook tijdens bijvoorbeeld een vergadering kun je even tussentijd creëren, zonder dat iemand het ziet, met behulp van je ademhaling. Je ademhaling heb je altijd bij je en kun je gebruiken om te openen en meer aanwezig te zijn met wat er is. Simpelweg door je ademhaling te observeren zoals die is. Het kan je helpen beter om te gaan met wat er tijdens de vergadering aan de orde is. Mij helpt daarbij om mijn gewicht zoveel mogelijk over te geven aan de zwaartekracht, waardoor de ademhaling en daarmee de beweging de ruimte krijgt.

In de kloktijd waarin we vaak druk zijn en ons opgejaagd voelen, verliezen we makkelijk de connectie met onszelf, met wat van wezenlijk belang voor ons is. We raken gemakkelijk verstrikt in systemen en gewoontes waardoor we het zicht verliezen op wat er voor ons toe doet. Die systemen worden dan een doel op zich in plaats van een middel om ons doel te bereiken. Het plezier verdwijnt. We kunnen die verbinding met wat we doen steeds weer herstellen door even uit de kloktijd te stappen en iets te doen, zoals bewust ademhalen, waardoor we de kloktijd vergeten en in een tijdsbeleving terecht komen die voller en ruimer aanvoelt.

Artikel op filosofie.nl: “Kairos een nieuwe bevlogenheid”, Joke Hermsen https://www.filosofie.nl/nl/artikel/43220/kairos-een-nieuwe-bevlogenheid.html

“Leven en werken in het ritme van de seizoenen”, Jaap Voigt

“Breathing through the whole body”, Will Johnson

Share: